# Doorgroeimogelijkheden in de zorg: alle stappen op een rij

> Van helpende tot verpleegkundig specialist: per stap de opleiding, BIG of CZO, het cao-loon en hoeveel kernvaardigheden je al hebt. Plus vijf zijsporen.

URL: https://umploy.com/nl/doorgroeien-zorg/  
Gepubliceerd: 2026-11-19  
Categorie: Doorgroeien in de zorg  
Door: Redactie Umploy

De zorg heeft één hoofdladder: helpende, verzorgende IG, verpleegkundige (mbo of hbo), gespecialiseerd verpleegkundige en verpleegkundig specialist. Vanaf verzorgende IG en verpleegkundige lopen zijsporen, onder meer naar doktersassistent, POH en kraamzorg.

## De hoofdladder in één tabel

Elke stap hieronder bouwt voort op de vorige. In de laatste kolom staat hoeveel kernvaardigheden van het nieuwe beroep je vanuit de stap ervoor al hebt, geteld met de Europese vaardighedenlijst ESCO.

| Stap | Opleiding | Registratie | Loon per maand (cao, bruto) | Al in huis vanuit de stap ervoor |
|---|---|---|---|---|
| [Helpende zorg en welzijn](https://umploy.com/nl/beroep/helpende-zorg-en-welzijn/) | Mbo 2 (crebo 25960) | Geen | Cao VVT, FWG 25: € 2.599,21 tot € 3.233,35 | Startpunt |
| [Verzorgende IG](https://umploy.com/nl/beroep/verzorgende-ig/) | Mbo 3 (crebo 27144, sinds 1 augustus 2026) | Geen | Cao VVT, FWG 35: € 2.735,91 tot € 3.592,96 | 19 van 36 |
| [Verpleegkundige](https://umploy.com/nl/beroep/verpleegkundige/) (mbo) | Mbo 4 (crebo 27145), vrijstellingen mogelijk met diploma Verzorgende-IG | BIG-register | Cao VVT, FWG 45: € 3.502,45 tot € 4.245,84 | 30 van 92 |
| Verpleegkundige (hbo) | Bachelor Verpleegkunde, 240 studiepunten (4 jaar) | BIG-register | Cao VVT, FWG 50: € 3.592,96 tot € 4.822,50, als je werkgever je daar indeelt | ESCO maakt geen onderscheid met mbo |
| [Gespecialiseerd verpleegkundige](https://umploy.com/nl/beroep/gespecialiseerd-verpleegkundige/) | CZO-vervolgopleiding in één vakgebied (bijv. intensive care, spoedeisende hulp) | BIG-register en CZO-diploma | Cao Ziekenhuizen, FWG 55: € 3.903 tot € 5.503 | 54 van 70 |
| [Verpleegkundig specialist](https://umploy.com/nl/beroep/verpleegkundig-specialist/) | Master Advanced Nursing Practice (MANP) | Verpleegkundig Specialisten Register (art. 14 Wet BIG) | Cao Ziekenhuizen, FWG 60: € 4.246 tot € 6.220 | 40 van 57 |

*Bedragen bij 36 uur per week. Cao VVT per 1 juli 2026 (loopt tot 1 september 2028, volgende verhoging +3,6% per 1 juni 2027). Cao Ziekenhuizen per 1 augustus 2026 (loopt tot en met 31 januari 2027). De cao's laten de indeling in een schaal aan de werkgever; de schalen hier zijn de gangbare indeling volgens vacatures van meerdere werkgevers. Overlap: eigen berekening op ESCO versie 1.2.1, stand november 2026.*

De opleidingsduur van de mbo-stappen staat er bewust niet in: die verschilt per school en per leerweg (bol of bbl). Elke stap kun je in de planner openen, bijvoorbeeld [verzorgende IG naar verpleegkundige](https://umploy.com/nl/?nu=vig&naar=vpk) of [verpleegkundige naar gespecialiseerd verpleegkundige](https://umploy.com/nl/?nu=vpk&naar=gvpk).

## Wat elke stap van je vraagt

**Helpende naar verzorgende IG.** Je hebt al 19 van de 36 kernvaardigheden. Wat je erbij leert, is vooral zelfstandig werken: als helpende werk je meestal onder toezicht, als verzorgende IG maak je samen met de cliënt het zorgplan en doe je verpleegtechnische handelingen volgens protocol. [Bekijk de route](https://umploy.com/nl/?nu=helpende-zorg-en-welzijn&naar=vig).

**Verzorgende IG naar verpleegkundige.** De grootste stap in vaardigheden: 62 van de 92 kernvaardigheden zijn nieuw. Daar staat tegenover dat de opleidingen Verzorgende-IG en Mbo-Verpleegkundige sinds 2026 een gezamenlijk basisdeel hebben en dat je met je diploma vrijstellingen kunt krijgen. Hoeveel, spreek je met de school af. Je kiest tussen mbo 4 en de hbo-bachelor; met beide word je verpleegkundige en schrijf je je in het BIG-register in.

**Verpleegkundige naar gespecialiseerd verpleegkundige.** Hier heb je al het meeste in huis: 54 van de 70 kernvaardigheden. Je volgt een vervolgopleiding die het College Zorg Opleidingen (CZO) erkent. Daar zijn er tientallen van, zoals intensivecare-, spoedeisendehulp-, kinder- en oncologieverpleegkundige. Je volgt ze in dienst van een zorgorganisatie. De opleiding tot ambulanceverpleegkundige vraagt bijvoorbeeld een dienstverband bij een ambulancedienst (RAV) en minstens 1.950 praktijkuren plus 278 uur theorie; wie al een CZO-diploma spoedeisende hulp, intensive care of anesthesie heeft, doet een korte route van 925 en 184 uur.

**Gespecialiseerd verpleegkundige naar verpleegkundig specialist.** Je hebt 40 van de 57 kernvaardigheden. De nieuwe vaardigheden gaan over zelf onderzoeken, behandelen en voorschrijven. Daarvoor volg je een erkende master (MANP) en schrijf je je in het Verpleegkundig Specialisten Register. De titel is wettelijk beschermd en je herregistreert elke vijf jaar, met eisen aan je werkervaring. Ook vanuit de gewone verpleegkunde kun je deze stap zetten: dan heb je 38 van de 57.

**En de thuiszorgmedewerker?** Die staat niet op de ladder. In de cao VVT is het geen vaste functie: in de praktijk werk je in de thuiszorg als helpende of als verzorgende IG, in de schaal die daarbij hoort. ESCO beschrijft de thuiszorgmedewerker vooral met huishoudelijke vaardigheden (was doen, boodschappen, bedden opmaken) en deelt maar 1 van de 36 kernvaardigheden met de verzorgende IG. Wil je in de thuiszorg verder, dan is de opleiding Verzorgende-IG de route.

## Waar ESCO de Nederlandse zorg niet kent

ESCO is een Europese lijst. Voor drie stappen op de ladder heeft hij geen eigen Nederlands beroep:

- **Verzorgende IG** bestaat niet in ESCO. Het dichtstbijzijnde beroep is "verpleeghulp", met als Nederlandse alternatieve termen onder meer "verzorgende". Dat gebruiken wij, met een eigen omschrijving en een eigen skilltree.
- **POH** staat in ESCO alleen als alternatieve naam bij doktersassistent. De overlap van een POH is daarom dezelfde als die van een doktersassistent; wat een POH extra doet (een eigen spreekuur voor chronische zorg), zit niet in die telling.
- **Verpleegkundig specialist** heet in de Nederlandse ESCO-versie "leidinggevend verpleegkundige", terwijl het Engelse label "advanced nurse practitioner" is. De vaardigheden (onderzoeken, behandelen, voorschrijven) passen wel bij de verpleegkundig specialist.

Ook mbo- en hbo-verpleegkundige zijn in ESCO één beroep. De overlapgetallen zijn daarom een goede richting, geen precieze maat.

## De zijsporen

Niet iedereen wil verpleegkundige worden. Deze vijf beroepen liggen naast de ladder. Per beroep zie je hoeveel kernvaardigheden je al hebt als verzorgende IG en als verpleegkundige.

| Zijspoor | Opleiding | Al in huis als verzorgende IG | Al in huis als verpleegkundige | Loon per maand (cao, bruto) |
|---|---|---|---|---|
| [Doktersassistent](https://umploy.com/nl/beroep/doktersassistent/) | Mbo 4 (crebo 27142) | 14 van 46 | 24 van 46 | Cao Huisartsenzorg, schaal 4 tot 6: € 2.805 tot € 4.651 bij 38 uur (per 1 juli 2026) |
| [Praktijkondersteuner huisarts (POH)](https://umploy.com/nl/beroep/praktijkondersteuner-huisarts/) | Mbo 4 of hbo als vooropleiding, daarna een post-hbo POH-opleiding (bij Capabel 20 studiepunten, 560 uur) | 14 van 46 | 24 van 46 | Cao Huisartsenzorg, schaal 7: € 3.909 tot € 5.127 bij 38 uur (per 1 juli 2026) |
| [Kraamverzorgende](https://umploy.com/nl/beroep/kraamverzorgende/) | CZO-erkende brancheopleiding op niveau 3: minstens 900 praktijkuren en 300 uur theorie, met een leerarbeidsovereenkomst | 16 van 32 | 13 van 32 | Cao Kraamzorg, FWG 35: € 2.606,81 tot € 3.674,69 bij 36 uur (per 1 juli 2026; de cao liep af op 31 augustus 2026) |
| [Persoonlijk begeleider gehandicaptenzorg](https://umploy.com/nl/beroep/persoonlijk-begeleider-gehandicaptenzorg/) | Mbo 4 (crebo 25779) | 5 van 63 | 8 van 63 | Cao Gehandicaptenzorg, meestal FWG 40: € 2.951 tot € 3.980 bij 36 uur (per 1 november 2026) |
| [Apothekersassistent](https://umploy.com/nl/beroep/apothekersassistent/) | Mbo 4 (crebo 27141) | 15 van 41 | 22 van 41 | Cao Apotheken, schaal 6: € 2.694,06 tot € 3.745,83 bij 36 uur (per 1 juli 2026) |

Wat de tabel laat zien:

- **Doktersassistent en POH liggen in elkaars verlengde.** De cao Huisartsenzorg noemt de functies bij naam: doktersassistent A in schaal 4, B in schaal 5 en C (senior of leidinggevend) in schaal 6. Daarna is POH de volgende stap, in schaal 7. Wie doorgroeien als doktersassistente zoekt, heeft dus binnen de praktijk al drie treden en daarna de POH-opleiding. Een POH-ggz staat een of twee schalen hoger, maar valt buiten deze tabel. POH is geen BIG-beroep en de opleiding is wettelijk niet verplicht, maar zorgverzekeraar DSW eist voor vergoeding een afgeronde post-hbo-opleiding en een inschrijving in een kwaliteitsregister.
- **Persoonlijk begeleider is verder weg dan het lijkt.** Vanuit de verzorging heb je maar 5 van de 63 kernvaardigheden. Een pedagogisch medewerker uit de kinderopvang heeft er 57. De gehandicaptenzorg draait om begeleiden bij wonen, werk en vrije tijd, niet om verplegen.
- **Kraamzorg is een zijstap op hetzelfde niveau.** Je loon blijft ongeveer gelijk aan dat van een verzorgende IG, en de opleiding volg je alleen in dienst van een kraamzorgorganisatie.

## Hoeveel loon je erbij krijgt per stap

Hieronder het verschil tussen het maximum van de oude en van de nieuwe schaal, naast wat het CBS meet. Het CBS-bedrag is het bruto uurloon van de middelste helft van de werknemers in 2025 (25e tot 75e percentiel), zonder vakantiegeld. Dat is iets anders dan een cao-bedrag per maand, dus reken ze niet in elkaar om.

| Stap | Cao-maximum oud → nieuw | Erbij per maand | CBS-uurloon in de nieuwe groep |
|---|---|---|---|
| Helpende → verzorgende IG | € 3.233,35 → € 3.592,96 (VVT) | € 359,61 | € 21,80 tot € 29,50 (verzorgenden; helpenden zitten in dezelfde groep) |
| Verzorgende IG → mbo-verpleegkundige | € 3.592,96 → € 4.245,84 (VVT) | € 652,88 | € 26,00 tot € 34,60 (verpleegkundigen mbo) |
| Mbo-verpleegkundige (VVT) → gespecialiseerd verpleegkundige (ziekenhuis) | € 4.245,84 → € 5.503 | € 1.257,16 | € 30,90 tot € 39,40 (gespecialiseerd verpleegkundigen, ook hbo-verpleegkundigen en verloskundigen) |
| Gespecialiseerd verpleegkundige → verpleegkundig specialist (beide ziekenhuis) | € 5.503 → € 6.220 | € 717 | Zelfde CBS-groep, geen apart cijfer |

De derde rij vergelijkt twee cao's. In de cao Ziekenhuizen zelf loopt FWG 45 tot € 4.346, dus binnen het ziekenhuis is de sprong kleiner.

Twee kanttekeningen bij deze tabel.

**Het maximum haal je pas na jaren.** Schaal 35 loopt van periodiek 1 tot periodiek 11, schaal 45 van periodiek 0 tot periodiek 8. Kijk daarom ook naar het begin: een verzorgende IG start in schaal 35 op € 2.735,91, een mbo-verpleegkundige in schaal 45 op € 3.502,45. Zit je als verzorgende IG al aan het maximum (€ 3.592,96), dan ligt dat boven het begin van schaal 45. Vraag vóór de overstap op welke trede je werkgever je inschaalt.

**Het CBS ligt hoger dan de cao.** De cao-bedragen voor een verzorgende IG komen uit op € 17,48 tot € 22,96 per uur, het CBS meet voor de hele groep verzorgenden € 21,80 tot € 29,50. Waarschijnlijk komt dat door toeslagen voor onregelmatig werk en doordat het CBS bredere groepen telt. Dat zoeken we nog na.

## Wie betaalt de stap

- **Bbl via je werkgever.** In de bbl werk je en leer je tegelijk, en krijg je loon. Je werkgever kan voor een werkleerplaats subsidie praktijkleren krijgen, maximaal € 2.800 per plaats. Vraag daarom eerst bij je eigen organisatie of er een bbl-plek is.
- **Levenlanglerenkrediet.** Een lening van DUO voor les- of collegegeld, als je jonger bent dan 57 als het krediet ingaat. Voor mbo geldt het alleen bij de bol, dus niet voor de bbl. Voor de hbo-bachelor Verpleegkunde in deeltijd en voor een master kan het wel.
- **CZO-opleidingen** volg je in dienst van een zorgorganisatie. Vraag vóór je tekent wie de opleiding betaalt en of je moet terugbetalen als je binnen een bepaalde tijd vertrekt.
- **Het STAP-budget** bestaat sinds 1 januari 2024 niet meer, ook al noemen sommige pagina's het nog.

De regelingen naast elkaar, met bedragen en voorwaarden, staan in [Omscholen naar een ander beroep](https://umploy.com/nl/omscholen/).

## Veelgemaakte fouten

**Een diploma halen zonder werkplek.** Voor veel stappen boven de verpleegkundige is een werkgever een voorwaarde, geen bijzaak. De CZO-opleiding tot ambulanceverpleegkundige vraagt een dienstverband bij een ambulancedienst, die tot anesthesiemedewerker een dienstverband bij een CZO-erkende zorgorganisatie, en de kraamzorgopleiding een leerarbeidsovereenkomst bij een kraamzorgorganisatie. Zoek dus eerst de plek, dan de opleiding.

**De BIG-herregistratie vergeten.** Als verpleegkundige sta je in het BIG-register en moet je elke vijf jaar herregistreren, met werkervaring of een Periodiek Registratie Certificaat. Dat kost € 85, vanaf 1 januari 2027 € 124,46. Een verpleegkundig specialist herregistreert daarnaast in het eigen specialistenregister.

**De verkeerde cao aanhouden.** Dezelfde schaal betekent in een andere sector een ander bedrag. FWG 45 loopt in de cao VVT van € 3.502,45 tot € 4.245,84 en in de cao Ziekenhuizen van € 3.228 tot € 4.346 (per 1 augustus 2026). De cao Huisartsenzorg rekent met 38 uur per week, de VVT met 36 uur. De cao Kraamzorg liep af op 31 augustus 2026, de cao Ziekenhuizen loopt tot en met 31 januari 2027. Vergelijk dus altijd binnen dezelfde cao en met dezelfde werkweek.

Wil je zien welke vaardigheden je voor jouw stap nog mist? Kies in de [planner](https://umploy.com/nl/) je huidige beroep en je doel, of bekijk alle zorgberoepen in het [beroepenoverzicht](https://umploy.com/nl/beroepen/).

## Veelgestelde vragen

### Kan ik als verzorgende IG doorgroeien naar verpleegkundige?

Ja. De mbo-opleiding Mbo-Verpleegkundige (niveau 4, crebo 27145) bouwt voort op je diploma Verzorgende-IG, en je kunt vrijstellingen krijgen. Van de 92 kernvaardigheden van een verpleegkundige heb je er volgens ESCO al 30.

### Hoe vaak moet ik mijn BIG-registratie verlengen?

Elke vijf jaar, met werkervaring of een Periodiek Registratie Certificaat. Dat kost € 85, vanaf 1 januari 2027 € 124,46.

### Wat verdient een verpleegkundig specialist?

In vacatures van ziekenhuizen staat een verpleegkundig specialist meestal in schaal FWG 60 van de cao Ziekenhuizen: € 4.246 tot € 6.220 bruto per maand bij 36 uur (per 1 augustus 2026). Met ervaring kan dat schaal 65 worden.

### Is praktijkondersteuner huisarts (POH) een BIG-beroep?

Nee. De POH-opleiding is wettelijk niet verplicht, maar zorgverzekeraar DSW eist voor vergoeding een afgeronde post-hbo-opleiding en een inschrijving in een kwaliteitsregister.
