Je onderzoekt en behandelt klachten aan spieren en gewrichten en hebt daarbij extra kennis van één vakgebied. Opleiding: Fysiotherapie + specialisatie. De helft van de werknemers in deze beroepsgroep verdient tussen € 25,80 en € 38,10 bruto per uur (CBS, 2025). Fysiotherapeuten, de beroepsgroep waar de manueel therapeut onder valt, hebben nu een zeer krappe arbeidsmarkt.
Je onderzoekt en behandelt klachten aan spieren en gewrichten en hebt daarbij extra kennis van één vakgebied.
Mediaan uurloon
€ 32,40bruto, middelste helft € 25,80 – € 38,10
Streepje: alle werknemers, € 26,90
Groei 2020–2025
+34%67.000 werknemers in 2025
Streepje: alle werknemers, +8%
Opleiding
Fysiotherapie + specialisatie
vmbo
1
2
3
4
hbo
wo
vmbombohbo · wo
65 kernvaardigheden horen bij dit beroep. Mediaan alle werknemers: € 26,90 per uur.
Het CBS telt fysiotherapeuten samen met onder meer diëtisten, logopedisten, optometristen en andere gezondheidsspecialisten; het loon is een indicatie.
01 Vaardigheden
Skilltree: De skilltree van een manueel therapeut
15 vaardigheden in 5 stappen, 4 groepen; 15 daarvan zijn kern. Bij dit beroep horen in ESCO 65 kernvaardigheden.
Heb je al
Nog te leren
Handig, niet nodig
Kernvaardigheid
Handig, niet nodig
Kies je eigen beroep: dan zie je welke vaardigheden je al hebt, welke gaten je nog moet dichten en hoe groot de stap is.
Geen gaten: alle kernvaardigheden in deze boom heb je al.
De boom groeit van onder naar boven: onderaan begin je, bovenin staan de vervolgberoepen. Tik of klik op een vakje voor uitleg.
↑Daarna
05Vakspecialist
04Specialist
03Verdiepend
02Zelfstandig
01Basis
Hier begin je
Onderzoeken en diagnose
Van goed luisteren naar een onderbouwde diagnose.
Behandelen
Van een vertrouwensband naar specialistische behandeling.
Samenwerken
Afstemmen met patiënten en andere zorgverleners.
Kwaliteit en vakontwikkeling
Volgens richtlijnen werken, begeleiden en meedoen aan onderzoek.
Deze boom: 5 stappen (Basis, Zelfstandig, Verdiepend, Specialist, Vakspecialist), 4 groepen, 15 vaardigheden. Daarin staan 15 van de 65 kernvaardigheden die ESCO bij dit beroep noemt (In ESCO heet dit beroep gespecialiseerd fysiotherapeut). Of een vaardigheid kern of handig is, komt uit ESCO; de groepen, stappen en lijnen zijn van de redactie.
02 Opleiding
Zo word je manueel therapeut
De opleiding die toegang geeft tot dit beroep, op de schaal van vmbo tot wo.
vmbo
1
2
3
4
hbo
wo
+
vmbombohbo · wovervolg
01
Opleiding tot Fysiotherapeut
De hbo-bachelor Fysiotherapie is de basis; aanbod en toelating verschillen per hogeschool. Studielast volgens DUO: 240 studiepunten.
Niveau
hbo bachelor
croho
34570
02
Sportfysiotherapie
Post-hbo master Sportfysiotherapie, voor wie zich op sportblessures specialiseert. Studielast volgens DUO: 90 studiepunten.
Niveau
hbo
croho
70136
03
Bekkenfysiotherapie
Post-hbo master Bekkenfysiotherapie, voor wie zich op bekkenklachten specialiseert. Studielast volgens DUO: 90 studiepunten.
Niveau
hbo
croho
70059
04
Orofaciale Fysiotherapie
Post-hbo master Orofaciale Fysiotherapie, voor klachten rond kaak en gezicht. Studielast volgens DUO: 90 studiepunten.
Niveau
hbo
croho
70232
05
Master Kinderfysiotherapie
Post-hbo master Kinderfysiotherapie, voor wie zich op kinderen specialiseert. Studielast volgens DUO: 90 studiepunten.
Niveau
hbo
croho
70216
Duur, leerwegen (bol en bbl) en kosten per opleiding vullen we nog aan.
BIG-registratie als fysiotherapeut
Fysiotherapeut is een beschermde titel: om hem te voeren moet je staan ingeschreven in het BIG-register. Voor inschrijving is een diploma nodig dat aan de opleidingseisen voldoet.
03 Loon
Wat verdien je als manueel therapeut?
Een bandbreedte, geen belofte. Per niveau uit de cao waar die bekend is, met wat werknemers volgens het CBS echt verdienen ernaast.
Per niveau, uit de cao
StarterNog niet bekend
ErvarenNog niet bekend
SeniorNog niet bekend
Er is geen cao-bandbreedte voor dit beroep. Er is geen bron gevonden die een manueel therapeut of gespecialiseerd fysiotherapeut bij een cao-schaal indeelt; alleen een vacature voor een gewone fysiotherapeut was te vinden. Daarom tonen we het CBS-loon van de groep fysiotherapeuten als indicatie.
Wat werknemers verdienen, per uur
€ 15€ 25€ 35€ 45
Manueel therapeut
€ 32,40
Alle werknemers
€ 26,90
De balk is de middelste helft van alle uurlonen, het streepje de mediaan. CBS-groep Fysiotherapeuten, 2025, 67.000 werknemers (+34% sinds 2020).
Waar is dit op gebaseerd
Zolang de cao-schaal niet vaststaat, tonen we alleen het CBS: wat de middelste helft van de werknemers in deze beroepsgroep per uur verdient, zonder vakantiegeld en eindejaarsuitkering. Dat is spreiding over alle werknemers, geen loon per ervaringsjaar.
Het CBS telt fysiotherapeuten samen met onder meer diëtisten, logopedisten, optometristen en andere gezondheidsspecialisten; het loon is een indicatie.
04 Verwante beroepen
Waar je als manueel therapeut ook terechtkunt
Hoeveel kernvaardigheden van een ander beroep je al hebt. Hoe langer de balk, hoe kleiner de stap.
Nu staan er 490 beroepen in Umploy. Zodra er meer bij komen, zie je hier de acht beroepen met de meeste overlap.
05 Regelingen
Wie helpt betalen
Regelingen die bij de opleiding naar dit beroep kunnen helpen. Ze veranderen vaak: kijk altijd bij de uitvoerder.
Levenlanglerenkrediet
DUO
Voor wie
Je bent jonger dan 57 als het krediet ingaat. Voor hbo en wo (ook in deeltijd); in het mbo alleen voor de bol.
Wat
Een lening voor je lesgeld of collegegeld: in 2026-2027 tot € 1.511 lesgeld mbo of € 2.694 wettelijk collegegeld. Rente 2,33% in 2026, geen BKR-registratie.
Fysiotherapeuten, de beroepsgroep waar de manueel therapeut onder valt, hebben nu een zeer krappe arbeidsmarkt. ROA verwacht dat het tot 2030 nog krapper wordt. Dat is een prognose, geen garantie.