Zij-instromer basisonderwijs: zo word je leerkracht
Zij-instromer word je alleen met een afgeronde hbo- of wo-opleiding. Heb je mbo, dan is de route de pabo (vier jaar voltijd, bij sommige hogescholen duaal of verkort). In beide gevallen is er een tekort: leerkrachten basisonderwijs zijn zeer krap en dat blijft volgens ROA tot 2030 zo.
Wie komt in aanmerking voor zij-instroom?
Volgens de Rijksoverheid heb je een afgeronde hbo- of wo-opleiding nodig, een Verklaring Omtrent Gedrag en een school of schoolbestuur die je wil aannemen. Daarna volgt een geschiktheidsonderzoek: dat stelt vast of je direct voor de klas kunt staan, of je binnen twee jaar de bevoegdheid kunt halen en welke extra scholing je nodig hebt. De school benoemt je voor maximaal twee jaar als leraar. In die tijd geef je les, volg je een opleiding, krijg je begeleiding en leg je een bekwaamheidsonderzoek af.
Wat dit voor jou betekent, hangt af van je diploma:
| Je hebt | Route | Duur |
|---|---|---|
| Hbo- of wo-diploma (elke richting) | Zij-instroom: werken als leraar en tegelijk de opleiding | Maximaal 2 jaar benoeming, bekwaamheid binnen die tijd |
| Mbo 4 (bijvoorbeeld onderwijsassistent) | Pabo, hbo-bachelor Leraar basisonderwijs; sommige hogescholen hebben een duaal of verkort traject | 4 jaar voltijd |
| Mbo 3 (bijvoorbeeld pedagogisch medewerker) | Eerst een mbo-4-opleiding, bijvoorbeeld onderwijsassistent (crebo 25698), dan de pabo | Verschilt per school |
Een tweede route bestaat voor pabo-studenten die al voor de klas willen: de Rijksoverheid noemt “Versneld voor de klas”. Voor die studenten krijgt een school geen zij-instroomsubsidie.
Wat verdien je tijdens de zij-instroom?
Je bent in dienst van de school en valt onder de cao primair onderwijs (looptijd tot 28 februari 2027). Welke schaal en trede de school je geeft, staat niet in de cao; dat bepaalt het schoolbestuur. Volgens de cao (artikel 9.5) begint een startende leraar in LB, LC of LD op trede 1 tot en met 3. Een apart bedrag voor zij-instromers hebben wij niet gevonden en de Rijksoverheid noemt er geen.
Schaal LB per 1 november 2026 (voltijd, bruto per maand):
| Per maand | Met vakantiegeld, eindejaarsuitkering en vaste toelagen | |
|---|---|---|
| Start (trede 1) | € 3.665 | € 4.290 |
| Na ongeveer 10 jaar (trede 10) | € 5.035 | € 5.890 |
| Maximum (trede 12) | € 5.586 | € 6.640 |
Wie extra taken heeft, kan in schaal LC (€ 3.688 tot € 6.509) of LD (€ 3.703 tot € 7.401) komen. Voltijd is in het primair onderwijs een werktijdfactor 1,0 (formeel 40 uur per week, jaartaak 1.659 uur); dat is iets anders dan de 36-urige voltijdweek in de zorg en kinderopvang, dus reken de bedragen niet om naar uurlonen.
Het CBS meldt voor leerkrachten basisonderwijs (2025, 146.000 werknemers) een uurloon van € 28,20, € 37,60 en € 40,10 (onderste kwart, mediaan, bovenste kwart). Dat is een andere meting dan de cao-bedragen en niet één op één te vergelijken: de groep telt ook leerkrachten in LC en LD en met veel dienstjaren.
Een vergelijking met je huidige loon: een pedagogisch medewerker in schaal 6 start op € 2.681 per maand (36 uur), een leerkracht in LB op € 3.665 (voltijd). Verdien je nu meer dan die € 3.665, bijvoorbeeld met hbo-ervaring in een andere sector, dan kun je er bij de start op achteruitgaan. Vraag de school vooraf in welke schaal en op welke trede je komt.
Wat betekent de subsidie van € 60.000?
De subsidie gaat naar de school, niet naar jou. Een werkgever vraagt hem aan bij DUO voor elke zij-instromer. Tot 2026 was het € 25.000 per zij-instromer. Vanaf 2027 is het € 60.000 in het primair en voortgezet onderwijs en € 40.000 in het mbo. De hogere bedragen gelden ook voor aanvragen van 16 oktober tot en met 31 december 2026; het plafond voor 2027 is € 136,5 miljoen (was € 57,5 miljoen). De DUO-pagina noemt in november 2026 nog het oude bedrag; de Staatscourant is leidend.
Voor jou is dat vooral relevant in het gesprek met een schoolbestuur: de school ontvangt meer geld per zij-instromer. Of jij er zelf geld van ziet, bijvoorbeeld voor een collegegeldvergoeding, hangt af van wat de school met het bedrag doet. Daar vonden we geen vaste regel voor; vraag het vóór je tekent.
Hoeveel neem je mee uit je huidige beroep?
De skilltree laat zien hoeveel van het werk van een leerkracht je al kunt, wat je diploma ook is. De telling gebruikt de 29 kernvaardigheden van de leraar basisonderwijs:
| Vertrekberoep | Je hebt al | Opleiding op weg naar leerkracht |
|---|---|---|
| Onderwijsassistent | 12 van 29 | Mbo 4, crebo 25698; dan pabo |
| Pedagogisch medewerker | 3 van 29 | Mbo 3, crebo 25696; dan mbo 4, dan pabo |
| Administratief medewerker | 0 van 29 | Mbo, daarna pabo, of zij-instroom met hbo |
Dat geeft drie dingen mee. De onderwijsassistent heeft de kortste weg: 12 van de 29, en met je mbo-4-diploma kun je naar de pabo. De pedagogisch medewerker neemt weinig mee naar het klaslokaal (3 van 29): kinderen, maar niet het lesgeven. En de administratief medewerker deelt geen enkele kernvaardigheid met de leerkracht. Kijk zelf in de planner: onderwijsassistent naar leerkracht, pedagogisch medewerker naar leerkracht, administratief medewerker naar leerkracht.
De telling gaat over beroepsprofielen, niet over jou persoonlijk. Wat je zelf al gedaan hebt, ziet ze niet.
Wat zijn de eerlijke kanttekeningen?
- De cao loopt af op 28 februari 2027. De bedragen hierboven gelden tot dan. Wat daarna komt, is nog niet bekend.
- Een school nodig: zij-instroom werkt alleen als een school je wil benoemen. Je zoekt dus eerst een werkgever, daarna volgt het geschiktheidsonderzoek.
- Niet alles is hier gemeten: over werkdruk of groepsgrootte hebben we geen onderzoek gebruikt. Loop liever een dag mee in een klas voordat je beslist.
- Hoe de arbeidsmarkt eruitziet: UWV en ROA noemen leerkrachten basisonderwijs zeer krap en verwachten dat tot 2030 aan te houden; ongeveer 43.300 leerkrachten moeten in 2025 tot 2030 worden vervangen. Dat is een prognose, geen garantie.
Wil je weten hoe dit past in een bredere overstap, lees dan omscholen. Hoe je je opleiding betaalt, staat in omscholen zonder STAP. Het beroep zelf staat op de pagina van de leraar basisonderwijs en de onderwijsassistent.